ระบำโบราณคดี ระบำทวาราวดี

ระบำชุดนี้เกิดขึ้นเนื่องมาจากในระหว่างขุดแต่งโบราณสถาน แถบบ้านคูบัวและอื่นๆ ได้พบโบราณวัตถุ สมัยทวารวดีและศรีวิชัยเป็นอันมาก และในขณะนั้นท่านอับดุลย์ รามานห์ แห่งมาเลเซีย ก็ดำริจะทำภาพยนต์เรื่องบรรพบุรุษของท่าน ซึ่งนับว่าสืบเชื้อสายมาในสมัยศรีวิชัย ได้ขอเพลงและระบำมายังกรมศิลปากร เพื่อไปแสดงประกอบในภาพยนต์นั้น เหตุนี้เองได้เป็นเครื่องบันดาลให้ คุณธนิต อยู่โพธิ์ อธิบดีกรมศิลปากรในสมัยนั้น คิดสร้างระบำโบราณคดีขึ้น โดยแบ่งเป็นสมัยๆ ตามที่นักปราชญ์ทางโบราณคดีได้กำหนดไว้คือ สมัยทวารวดี,สมัยศรีวิชัย,สมัยลพบุรี,สมัยเชียงแสน,และสมัยสุโขทัย ได้มอบให้ครูมนตรี ตราโมท แต่งเพลงสมัยต่างๆขึ้น ตามหลักฐานที่ได้จากโบราณวัตถุ ภาพที่โบราณสถาน และหลักฐานทางประวัติศาสตร์ ครูมนตรี ตราโมท จึงได้คิดแต่งเพลงแต่ละสมัยขึ้นตามหลักฐานสมัยนั้นๆ ให้ครูนาฏศิลป์ประดิษฐ์ท่ารำเข้าประกอบ ส่วนเครื่องดนตรีที่จัดเป็นวงแต่ละสมัยก็ดำเนินตามนัยอันเดียวกัน คือ จากโบราณวัตถุ ภาพที่โบราณสถานบ้างและหลักฐานทางประวัติศาสตร์บ้าง
ระบำโบราณคดีชุดนี้ จัดการแสดงเนื่องในวาระ 111 ปี ครูมนตรี ตราโมทร่วมกับวิทยาลัยนาฏศิลป์ ณ โรงละครแห่งชาติ นับเป็นชุดการแสดงที่สมบูรณ์พร้อมทั้งรูปแบบดนตรี และการร่ายรำ ที่ถูกต้องตามแบบอย่างโบราณที่ควรค่าแก่การอนุรักษ์อย่างยิ่ง



โดย Siammelodies



ระบำทวารดี

•




ระบำ
แนะนำชุดการแสดง









ชื่อ

ระบำทวารวดี



ประเภทการแสดง

ระบำ



ประวัติที่มา

ระบำทวารวดี เป็นระบำชุดที่ ๑ ในระบำโบราณคดีที่เกิดขึ้นจากแนวความคิดของนายธนิต อยู่โพธิ์ (อดีตอธิบดีกรมศิลปากร) ซึ่งต้องการศึกษา และเรียนรู้เรื่องเครื่องแต่งกายของมนุษย์ เพื่อประโยชน์แก่วิชาประวัตศาสตร์ และโบราณคดี โดยทูลขอร้องให้หม่อมเจ้ายาใจ จิตรพงศ์ ซึ่งขณะนั้นดำรงตำแหน่งสถาปนิกพิเศษของกรมศิลปากร ทางศึกษาแบบอย่าง และเขียนเลียนแบบเครื่องแต่งการสมัยทวารวดีบางรูป โดยในครั้งแรกคิดจะจัดสร้างเครื่องแต่งกายตามสมัยโบราณคดี ถวายทอดพระเนตรในงานเสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดการแสดงศิลปะโบราณวัตถุในอาคารสร้างใหม่ ในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร แต่หลังจากได้ภาพตามต้องการแล้ว จึงเปลี่ยนแนวความคิดใหม่ในการจัดแสดงระบำโบราณคดีชุดต่าง ๆ ถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ทอดพระเนตรแทนการจัดแสดงเครื่องแต่งกาย




ระบำโบราณคดีชุดทวารวดีนี้ ในครั้งแรกนำออกแสดงให้ประชาชนชม ณ สังคีตศาลา ในงานดนตรีมหกรรมประจำปี เมื่อวันที่ ๑๒ มีนาคม พ.ศ.๒๕๑๐ ภายหลังจึงนำมาปรับปรุงใหม่เป็นโบราณคดีรวม ๕ สมัย จัดแสดงสำหรับถวายทอดพระเนตร เมื่อวันที่ ๒๕ พฤษภาคม พ.ศ.๒๕๑๐
ระบำทวารวดี เป็นระบำสมัยทวารวดี อยู่ในระหว่างพุทธศตวรรษที่ ๑๑ – ๑๖ ประดิษฐ์ขึ้นจากลักษณะท่วงท่าอากัปกิริยาของมนุษย์ และเทวรูป รวมทั้งอาภรณ์ และเครื่องประดับที่ปรากฏอยู่บนภาพปั้น และภาพแกะสลัก ที่ค้นพบในประเทศไทย ณ โบราณสถาน ตำบลคูบัว จังหวัดราชบุรี อำเภออู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี และตำบลโคกไม้เดนและจัดเสน จังหวัดนครสวรรค์ นักโบราณคดีเชื่อว่าชนชาติที่อาศัยอยู่ในสมัยทวารวดีนี้เป็นมอญ หรือเผ่าชนที่พูดภาษามอญ ทำให้ดนตรี และกระบวนท่ารำ ตลอดจนเครื่องแต่งกายมีลัษณะเป็นแบบมอญ
นายมนตรี ตราโมท ผู้เชี่ยวชาญดุริยางค์ไทย กรมศิลปากร ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ดนตรีไทย) ปีพุทธศักราช ๒๕๒๘ เป็นผู้แต่งทำนองเพลง โดยมรสำเนียงออกไปทางเพลงมอญ
นางลมุล ยมะคุปต์ ผู้เชี่ยวชาญการสอนนาฏศิลป์ไทย วิทยาลัยนาฏศิลป กรมศิลปากร และนางเฉลย ศุขวะณิช ผู้เชี่ยวชาญการสอนนาฏศิลป์ไทย วิทยาลัยนาฏศิลป กรมศิลปากร ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (นาฏศิลป์) ปีพุทธศักราช ๒๕๓๐ เป็นผู้ประดิษฐ์ท่ารำ
นายสนิท ดิษฐพันธ์ ออกแบบเครื่องแต่งกาย นางชนานันท์ ช่างเรียน สร้างเครื่องแต่งกาย นายชิต แก้วดวงใหญ่ สร้างศิราภรณ์ และเครื่องประดับ
การแสดงถวายหน้าพระที่นั่ง เมื่อวันที่ ๒๕ พฤษภาคม พ.ศ.๒๕๑๐ มีผู้บรรเลง และผู้แสดงดังนี้

ผู้บรรเลงเพลงระบำทวารวดี








เครื่องดนตรี

พิณ ๕ สาย
จะเข้
ขลุ่ย
ระนาดตัดราง ๑
ระนาดตัดราง ๒
ตะโพนมอญ
ฉิ่ง
ฉาบ
กรับคู่ ๑
กรับคู่ ๒

ผู้บรรเลง

นายปกรณ์ รอดช้างเผื่อน
นางทองดี สุจริตกุล
นายสุรพล หนูจ้อย
นายศิลปี ตราโมท
นายสิริชัยชาญ ฟักจำรูญ
นายปฐมรัตน์ ถิ่นธรณี
นายวิเชียร อ่อนละมูล
นายอนุชาต วรรณมาศ
นายยงยุทธ ปลื้มปรีชา
นายบุญช่วย โสวัตร



ผู้แสดงระบำทวารวดี







นางสาวขวัญตา คำเมือง
นางสามสามปอยดง อรรถวรรณา์
นางสาวอัจฉรา สุภาไชยกิจ

นางสาวฉันทนา สันธนากร
นางสาวใบพร ขนัษฐกุล
นางสาวสุชาดา สมภู่







รูปแบบ และลักษณะการแสดง
ระบำทวารวดี เป็นการระบำหมู่ประกอบด้วยผู้แสดง ๖ คน ท่ารำประดิษฐ์ขึ้นโดยเลียนแบบจากภาพปั้น และภาพแกะสลัก เพื่อให้เกิดการเคลื่อนไหว ความสวยงามของการรำอยู่ที่กระบวนท่าที่มีลักษณะเฉพาะ ตามยุคสมัยที่มีความสวยงามในลักษณะเฉพาะของการใช้มือ เท้า และศรีษะ รวมทั้งการแปรแถวในการรำด้วยลักษณะต่าง ๆ









การรำแบ่งเป็นขั้นตอนต่าง ๆ ได้ดังนี้



ขั้นตอนที่ ๑

รำออกมาตามทำนองเพลง



ขั้นตอนที่ ๒

ทำท่ารำตามกระบวนเพลงช้า และเร็ว จนจบกระบวนท่า



ขั้นตอนที่ ๓

ทำท่าจบด้วยการนั่งกลางเวที



ขั้นตอนที่ ๔

รำเข้าเวทีตามทำนองเพลง




ดนตรี และเพลงที่ใช้ประกอบการแสดง
ใช้วงดนตรีที่มีลักษณะเฉพาะ เครื่องดนตรีประกอบกันด้วย พิณ ๕ สาย จะเข้ ขลุ่ย ระนาดตัด ตะโพนมอญ ฉิ่ง ฉาบ และกรับคู่ เพลงที่ใช้ประกอบการแสดง ได้แก่ เพลงรัวทวารวดี เพลงทวารวดี (เที่ยวช้าและเที่ยวเร็ว)

เครื่องแต่งกาย
เครื่องแต่งกายของระบำทวารวดี ประกอบด้วย ๑. เสื้อรัดอกสีเนื้อ๒. กระโปรงจีบหน้านาง ตกแต่งด้วยผ้าตาดสีทองเป็นลายขวางแถวกหนึ่งสีอิฐ อีกแถวหนึ่งสีเหลือง๓. สไบเฉียง ปล่อยชายด้านหน้า และด้านหลัง๔. เครื่องประดับ ประกอบด้วย เข็มขัดทำด้วยผ้าตาดสีทอง ต่างหู จี้นาง ต้นแขน กำไลข้อมือ กำไลข้อเท้าติดลูกกระพรวน๕. ศีรษะ เกล้าผมมวยสูง ใส่เกี้ยว๖. กระบังหน้า

โอกาสที่ใช้แสดง- งานดนตรีมหกรรมประจำปี- ถวายทอดพระเนตรในงานเสด็จพระรายดำเนินทรงเปิดการแสดงศิลปะโบราณวัตถุในอาคารสร้างใหม่ ณ พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติ พระนคร- เผยแพร่ให้ประชาชนชม

Groups:
สำนักการสังคีต
4624 reads